МИНИЙ ОРОЛЦОО



Төслийн танилцуулга


Үндэслэл

Монгол Улс нь 1992 оны Үндсэн хуулийн үзэл санааны дагуу эх орондоо хүмүүнлэг, иргэний, ардчилсан нийгэм цогцлуулан хөгжүүлэх эрхэм зорилготой бөгөөд Монгол Улсад засгийн бүх эрх ард түмний мэдэлд байна. Энэхүү эрхийг ард түмнээс төрийн үйл хэрэгт шууд оролцож, мөн сонгож байгуулсан төрийн эрх барих төлөөлөгчдийн байгууллагаар уламжлан эдлэхээр заасан. (МУҮХ 3.1 дүгээр зүйл) Тиймээс төрийн байгууллага нь иргэнээ оролцуулж, сонсож, санал авч,зөвлөлдсөний дараа хуульд үндэслэн шийдвэр гаргаж, хэрэгжүүлж байх ёстой билээ. Сүүлийн жилүүдэд хуулийн төслийн талаар иргэдийн саналыг авах, хэлэлцүүлэг, сонсгол хийх тухай хууль тогтоомжийг Улсын Их Хурлаас батлан хэрэгжүүлж байгаа нь ахицтай алхам болж байна. Өнөөгийн байдлаар Монгол Улсад хүчин төгөлдөр үйлчилж буй нийт хуулиудаас 105 хуульд иргэний оролцооны хэлбэрүүд болох төрөөс мэдээллийн ил тод, хүртээмжтэй байдлыг хангах, шийдвэр гаргахдаа иргэдтэй зөвлөлдөх, иргэний идэвхтэй оролцоог хангах, хяналт тавих зохицуулалтууд байгаа боловч эдгээр нь харилцан адилгүй, нэгдмэл бус, уялдаагүй байна хэмээн төслийн эхний шатанд хийсэн судалгаагаар дүгнэсэн билээ. Хэдийгээр тодорхой ахиц дэвшил гарч буй боловч одоогийн иргэний оролцооны арга хэрэгсэл нь тогтолцооны хувьд бүрэн төлөвшөөгүй, хандлага, үр дүн төдийлөн хангалттай бус байна. Иргэдийн оролцоо төсөл нь Монгол Улсад төрийн болон орон нутгийн шийдвэр гаргах үйл ажиллагаанд иргэдийн оролцоог хангах, ялангуяа нийгмийн эмзэг бүлгүүдийг бодитой оролцуулах механизм бүрдүүлэхийг зорьж байгаа билээ.

2015 оны 10 дугаар сараас 2017 оны 4 дүгээр сарын хооронд хэрэгжсэн Иргэдийн ороцоо төслийн эхний шатанд эрх зүйн орчны нарийвчилсан судалгаа хийж, иргэдийн оролцооны шинэлэг механизмуудыг хуульчлах зорилго бүхий “Иргэний улс төрийн эрхийг хэрэгжүүлэх тухай” хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барьсан билээ. Хэдийгээр уг хуулийн төсөл батлагдаагүй ч иргэний оролцооны эрх зүйн орчныг сайжруулах чиглэлд хийгдсэн чухал алхам болсон. Мөн төслийн хүрээнд орон нутгийн удирдлага, төрийн албан хаагчид, иргэний нийгэм, иргэдийн мэдлэгийг дээшлүүлэх, тэднийг идэвхжүүлэх, харилцан суралцах, туршлага солилцох ажлыг үе шаттай хэрэгжүүлсэн бөгөөд эрх зүйн орчны суурь судалгаа, хуримтлуулсан туршлага, сургамж нь төслийн хоёрдугаар шатны суурь болж буй юм.

Зорилго

Эрэгтэйчүүд, эмэгтэйчүүд болон эмзэг бүлгийн иргэдийн оролцоо нэмэгдсэнээр нутгийн өөрөө удирдах байгууллага нь иргэдийн хэрэгцээ шаардлагад нийцсэн шийдвэр гаргадаг болох.

Үйл ажиллагаа болон хүрэх үр дүн

Иргэний оролцоо г хангах хууль эрх зүйн орчин сайжирна:

Төслийн өмнөх шатанд хийсэн судалгаанд үндэслэн хууль, эрх зүйн тогтолцоог сайжруулах, бэхжүүлэх саналуудыг нарийвчлан боловсруулна. Батлагдсан захиргааны хэм хэмжээний актуудад нөлөөллийн үнэлгээ хийн хүний эрх, эрх чөлөөг хангах, иргэний оролцооны талаарх хууль тогтоомжийн шаардлагыг хангаагүй тохиолдол бий бол өөрчлөх санал боловсруулна. Төрийн үйл хэрэгт иргэдийн оролцоог сурталчлахад тодорхой үүрэг гүйцэтгэдэг төрийн бус байгууллагын эрх зүйн орчныг сайжруулахад дэмжлэг үзүүлнэ. 

Иргэний оролцоо ны талаарх хуулиар заасан тодорхой механизмын хэрэгжилтийг хангана: 

Одоо хүчин төгөлдөр үйлчилж буй хууль тогтоомжид тусгагдсан иргэний оролцооны зарим механизмыг (нийтийн сонсгол, санал асуулга гэх мэт) сонгогдсон сум, дүүрэг, баг, хороонд тулгамдсан асуудлуудыг шийдэхэд бодитой, үр дүнтэй ашиглах ажлыг туршин жишиг болгон тогтвортой ашигладаг болоход төр, иргэний нийгэм, иргэдтэй хамтарч ажиллана. Иргэний бодит болон ач холбогдолтой оролцооны ашиг тусыг харуулах энэхүү үйл ажиллагааг ХЗДХЯ, ХЗҮХ-тэй хамтран зохион байгуулна. Энэхүү туршилтын үйл ажиллагаа холбогдох төрийн байгууллагууд, иргэд, ТББ-ууд, хэвлэл мэдээлэл зэрэг оролцогч талуудыг хамрана. Сайн туршлага болон олж авсан сургамжаа цаашид хууль эрх зүйн орчинг сайжруулахад ашиглах боломжтой. 

Оролцогч талуудын иргэний оролцооны ойлголт, чадавх бэхэжсэн байна

Иргэний бодит, үр дүнтэй оролцоог бий болгож, хэвшүүлэхэд гол үүрэг бүхий нутгийн өөрөө удирдах байгууллга, ТББ-ууд, хэвлэл мэдээлэл болон иргэдэд зориулан мэдлэг нэмэгдүүлэх, чадавх бэхжүүлэхээр ажиллана. Иргэний оролцооны ерөнхий мэдлэг (чухал хууль тогтоомжийн зохицуулалт гэх мэт) авахаас гадна оролцогчид хуулинд заагдсан тодорхой иргэний оролцооны механизмуудыг хэрэгжүүлэх хүрээнд гүйцэтгэх тодорхой үүрэгт нь тохирох мэдлэг, чадварыг олгох зорилготой.


2017-04-30